Hengelo – Volwassen worden is complex. Sommige jongeren hebben hierbij professionele ondersteuning nodig. Hengelo wil jongvolwassenen in die kwetsbare positie graag ondersteunen door tijdig toekomstplannen te maken. Dat wil de gemeente Hengelo doen mét de jongvolwassene, maar ook met zijn of haar netwerk en de betrokken (zorg)professionals.

Het toekomstplan is in eerste instantie voor Hengelose jongeren tussen de 16 en 23 jaar bij wie sprake is van professionele ondersteuning op één of meerdere leefgebieden: wonen, school of werk en vrije tijd, financiën, sociaal netwerk, welzijn en gezondheid. Het toekomstplan stopt niet op een bepaalde leeftijd, maar blijft aanwezig zolang dat nodig is. De kracht van het toekomstplan is dat vroegtijdig (vanaf 16 jaar) één plan van aanpak leidend is voor alle betrokkenen. Het perspectief voor lange termijn staat centraal. Hierdoor wordt voorkomen dat jongeren te laat worden voorbereid op het volwassen worden, maar ook van het kastje naar de muur worden gestuurd.

Voorbereiden op volwassenheid
• ‘Je mag tot 18 jaar niets. En dan krijg je ineens alle vrijheid en verantwoordelijkheid.’
• ‘Ik moest met 16 jaar naar pleegzorg. Maar ik wilde en kon eigenlijk wel een eigen kamer aan met wat hulp. Dit kon niet geregeld worden.’
• ‘Niemand kon mij duidelijkheid geven over waar ik zou kunnen wonen of wat ik moest regelen, ik werd op iedereen kwaad.’ Zomaar enkele opmerkingen van jongeren die voor gemeente en zorgverleners duidelijk maakten dat de overgang naar volwassenheid beter moet worden ingericht. (Zorg)professionals ervaren bovendien dat ze onvoldoende maatwerk kunnen leveren. Dat komt onder meer doordat wet- en regelgeving niet genoeg aansluit bij de leeftijdsgrenzen.

Een voorbeeld: een jongere van 17 jaar verblijft in een jeugdzorginstelling omdat thuis wonen niet mogelijk is. De jongere zit in het examenjaar van de HAVO, heeft een bijbaan en sport. Alle betrokkenen zijn het erover eens dat hij zelfstandig zou kunnen wonen met wat begeleiding (ambulante hulp). Dat is nu niet mogelijk, want er is geen geschikte betaalbare woning. De ouders kunnen financieel niet bijspringen en de jongere kan ook geen leefgeld (bijstand) krijgen, want dit kan pas vanaf 18 jaar. De jongere kan zich ook niet inschrijven bij een woningbouwvereniging, want dit mag ook pas vanaf 18 jaar. Hij zou meer kunnen gaan werken, maar dan kan hij zijn examen niet behalen. Wat nu? De jongere blijft dus noodgedwongen in een dure jeugdzorginstelling, terwijl dit niet de beste optie voor hem is.

‘Niet over hen, maar mét hen praten’
‘Dit moet en kan anders’, vindt wethouder Claudio Bruggink van Jeugdzorg. Daarom zijn we gestart met een project om het werken met toekomstplannen in te voeren. In dit project wordt samen met alle betrokkenen gewerkt aan het verbeteren van de zorg aan de jongvolwassene en de groei naar zelfstandigheid. Ook de jongvolwassenen komen aan het woord. We praten dus niet over hen, maar mét hen.’

Het plan
Het toekomstplan sluit aan bij de dromen en de motivatie van de jongere, maar ook bij de realiteit. In het toekomstplan komen alle belangrijke leefgebieden aan bod: wonen, school of werk en vrije tijd, financiën, sociaal netwerk, welzijn en gezondheid. Het plan is een toekomstgericht middel om de samenwerking en ondersteuning te verbeteren aan de jongere. Het moet professionals beter laten samenwerken met de jongere en zijn of haar omgeving, maar ook onderling. Een toekomstplan helpt vooral de jongere met de voorbereiding op zelfstandigheid en alle verantwoordelijkheden die daarbij komen.

‘Een toekomstplan had mij zeker geholpen’
Er praten verschillende ervaringsdeskundigen mee in het project. Jongeren die zelf tegen problemen aanliepen toen ze 18 jaar werden, zoals Denise Bosma. ‘Toen ik er al op jonge leeftijd alleen voor stond, heb ik veel zelf uit moeten vinden. Ik wist van veel dingen niet hoe ze werkten en had vooral geleerd dat je hard moest werken en niet mocht klagen. Dit gaf mij vaak een gevoel van eenzaamheid en machteloosheid. Door dit alles heb ik lange tijd onder de armoedegrens geleefd, niet wetende dat er instanties waren die mij konden helpen. Een toekomstplan had mij zeker geholpen en mij het gevoel gegeven dat ik meer te zeggen had over mijn leven.’

Ruud Brinkman, directeur Jarabee is blij met het initiatief: ‘We geloven sterk in maatwerk rondom jongvolwassenen, waarin de wet- en regelgeving niet leidend is, maar juist ter ondersteuning benut wordt. Jarabee maakt zich sterk voor deze doelgroep, maar loopt vaak tegen de leeftijdsgrens van 18 jaar aan. Door over deze leeftijdsgrens te kijken, kunnen wij ook onze verantwoordelijkheid pakken en samen met alle andere stakeholders een partnership aangaan rondom elke individuele jongere die hierin wat nodig heeft.’

Ontwerp toekomstplan en samenwerking organisaties
De afgelopen maanden zijn er verschillende bijeenkomsten geweest om een passende tool te ontwikkelen, samenwerkingsafspraken te maken en de randvoorwaarden te realiseren om te kunnen werken met een toekomstplan. Medewerkers van de gemeente en zorgprofessionals van de organisaties de WSG, Jeugdbescherming Overijssel, het RIBW, JP van den Bent Stichting, Aveleijn, Humanitas Match, Stichting Woonbegeleiding Jong Volwassenen, Ambiq Jarabee en Wijkracht, maar ook Ixta Noa, een 100% ervaringsdeskundige zorgorganisatie, zijn betrokken geweest bij dit proces. Daarnaast ook organisaties als de SWB, Welbions, Praktijkonderwijs ‘t Genseler en het ROC van Twente. Alle stakeholders zijn het erover eens dat het initiatief goed is en dat ze actief deelnemer willen zijn. Het project moet nog verder ontwikkeld worden in de vorm van een pilot. Elke organisatie doet met één medewerker en één jongere mee. De pilot start begin april 2019. Het project wekt in de regio, maar ook landelijk interesse. Daardoor is samenwerking ontstaan met onder meer het Nederlands Jeugdinstituut (NJI) en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG).